Homepage | In de media | Artikel in magazine GYM - april 2012

Artikel in magazine GYM - april 2012

Gezondheid
Mentale training bij turnen & gym

 

Wat is mentale training? Wat doet een sportpsycholoog? Steeds vaker hoor je op televisie dat sporters gebruikmaken van een sportpsycholoog en mentale training. Het is vaak nog onduidelijk wat deze termen precies inhouden. Je hoort vaak verschillende termen die gebruikt worden zoals, sportpsychologie, mentale training, mentale begeleiding en mentale voorbereiding.

 

Sportpsychologie bestudeert de gedachten, gevoelens en het gedrag van mensen in sportsituaties. Je kan het zien als de overkoepelende noemer, waar zaken als mentale training, mentale begeleiding en mentale voorbereiding onder vallen. Tijdens mentale training worden er mentale vaardigheden (technieken) aangeleerd, die de sporter kan gebruiken om de prestaties te verbeteren. Mentale begeleiding houdt zich bezig met alle facetten die de sport beïnvloeden, zoals lifestyle keuzes, relaties, persoonlijkheid en de vaardigheden van de mentale training. Ten slotte houdt mentale voorbereiding zich bezig met de voorbereiding direct voor een wedstrijd, om ervoor te zorgen dat een sporter klaar is om een topprestatie te leveren.

 

 

Handvatten

Een sportpsycholoog helpt een sporter om de prestaties te verbeteren en om constanter te worden in zijn sport. Regelmatig zie je een sporter die de ene week zeer goed presteert en vervolgens de week erop ‘door het ijs zakt’. Je kan ervan uitgaan dat de technische en tactische vaardigheden hetzelfde zijn gebleven, en dat de oorzaak voor dit verschil in prestatie meestal bij de mentale factoren te vinden is. Een sportpsycholoog begeleidt een sporter in het verkrijgen van meer zelfcontrole en zelfvertrouwen en geeft handvatten om zich verder te ontwikkelen. Je zou kunnen zeggen dat een sportpsycholoog een sporter helpt om mentaal weerbaarder te worden. De weerbaarheid is nodig wanneer de sporter geconfronteerd wordt met moeilijke situaties, zoals omgaan met wedstrijddruk, omgaan met vermoeidheid, blijven vechten in een verloren positie.

 

Handelingsfouten

In de sport hoor je regelmatig dat een sporter mentaal sterk of mentaal zwak is. Hoe zou je de sporter omschrijven die goed met wedstrijddruk kan omgaan, een goed doorzettingsvermogen heeft en zeer gemotiveerd is, echter de controle verliest wanneer een jurylid of scheidsrechter een slechte beoordeling geeft of een foute beslissing neemt en vervolgens niet meer goed presteert? Je kunt moeilijk zeggen dat deze sporter mentaal zwak is, want een groot aantal zaken gaat heel goed. Binnen de sportpsychologie wordt niet gesproken over mentaal zwak of mentaal sterk, maar over handelingsfouten en verbetergebieden. Handelingsfouten zijn fouten die een sporter maakt, zoals het uitblijven van een actie, te late of te vroege actie, taken niet goed uitvoeren, lange hersteltijd nodig hebben, te veel je best doen of abnormale lichamelijke reacties. Een sporter kan in een stressvolle situatie te veel of juist te weinig risico nemen. Bijvoorbeeld een te moeilijke combinatie of sprong kiezen om te compenseren of juist op safe te spelen. Deze handelingsfouten worden bekeken en vervolgens wordt er met de sporter samengewerkt om de oorzaak hiervoor te achterhalen en samen oplossingen te vinden.

Zelfkennis

Het is belangrijk dat de sporter, maar ook de omgeving van de sporter (trainers, coaches, ouders, managers, bestuurders), inzicht heeft in hoe motivatie, spanning, concentratie en zelfvertrouwen werkt en hoe zij deze kunnen beïnvloeden en trainen. Immers, je moet eerst de zelfkennis hebben, voordat je gericht aan jezelf kan werken. Dit geldt voor technische oefeningen net zo. Je moet eerst weten wat je mogelijkheden zijn, hoe je de nieuwe techniek kan trainen en waar je eigen focuspunten zijn binnen deze techniek. Ditzelfde geldt voor mentale vaardigheden. Het begint met zelfkennis, door gesprekken en eventuele vragenlijsten. Vervolgens worden de tools aangeleerd om prestaties te verbeteren. Het is essentieel dat de sporter zelf gemotiveerd is. Net als bij fysiek leren is het hard werken. Je moet de toewijding hebben om beter te worden en het zelfvertrouwen dat dit ook kan.

Mentale vaardigheden die veelvuldig binnen de sportpsychologie gebruikt worden zijn doelen stellen, ademhalings- en ontspanningstechnieken, verbeelding, concentratie, aandacht en gedachtecontrole.

Het aanleren van deze vaardigheden helpt bij het motiveren en het vergroten van het zelfvertrouwen van de sporter. Zo helpt het doelen stellen om gericht bezig te zijn binnen elke training of binnen een bepaalde periode. De sporter wordt geholpen om adequate lange- en kortetermijndoelen te stellen. Tevens heeft elke sporter een individueel optimaal spanningsniveau, waarbij de topprestatie geleverd kan worden. De sporter leert om dit spanningsniveau te controleren, door te ontspannen wanneer het nodig is en zichzelf te activeren wanneer er onvoldoende spanning is.

 

Synergie

We hebben ons tot nu toe gefocust op wat sportpsychologie kan betekenen voor de individuele sporter, maar teams kunnen ook gebruikmaken van sportpsychologie. Hierbij wordt er gekeken naar hoe een team als geheel functioneert en op welke gebieden er verbeteringen mogelijk zijn. Ook in sporten waar individuele prestaties in teamverband worden gedaan, is het van belang dat een team optimaal functioneert. Hierbij gaat het voornamelijk om de individuele verschillen te leren kennen en te accepteren. Vervolgens het verbeteren van de communicatie onderling en respect en vertrouwen hebben in elkaar. Zo wordt er vaak genoeg gezegd 1 + 1 = 3, wanneer een team optimaal samenwerkt, is dit het geval, en is er sprake van synergie.

 

Hoofdzakelijk helpt sportpsychologie om een sporter of team optimaal te laten presteren. Om dit optimale niveau te bereiken moet een sporter technisch, tactisch, fysiek en mentaal sterk zijn. Wanneer er gekeken wordt naar de mate waarin een sporter technisch, tactisch, fysiek en mentaal traint, zie je vaak dat de eerste drie veelvuldig worden getraind; van het mentale aspect wordt verwacht dat iemand al sterk is of dat dit aspect moeilijk te beïnvloeden is. Het mentale aspect is echter goed te trainen en hier is nog veel winst te boeken. Het is duidelijk dat de optimale prestatie niet vanzelf komt en dat iemand er hard voor moet werken. Hierdoor is het gevoel bij het halen van een goede prestatie ook zo fantastisch en als sportpsycholoog helpen wij graag mee in het bereiken van je doel.

Tekst: Brendon Koolen, sportpsycholoog PROTASK

Meer weten?

www.pro-task.nl

 

Nieuwsbrief

Naam:

Email:


Rico Schuijers


Zijn dagelijks werk bestaat uit het trainen
en begeleiden van topsporters Lees meer.

Mentale Training


Mentale training is het systematisch
aanleren van vaardigheden. Lees meer.

Media archief


Interviews en krantenartikelen van en over Rico. Klik hier.

Contact


Heeft u vragen over Pro-task? Neemt u dan contact op met de praktijk. klik hier.